logo
Poniedziałek, 26 października 2020 r.
imieniny:
Ewarysta, Lucyny, Lutosławy, Demetriusza – wyślij kartkę
Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 
 
Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Robert Ufland SDS
Gottfried Wilhelm Leibniz
materiał własny
 


W dziale metafizyki Leibniz chciał uporać się z dualizmem kartezjańskim. Wprowadził, więc prawo ciągłości. Twierdził, że w naturze nie ma nagłych „przeskoków”, są tylko ciągłe przejścia i ciągłość ta występuje w całym wszechświecie. Wszystkie rzeczy i wszystkie zjawiska są przejściem między innymi rzeczami i zjawiskami. Leibniz uważał również, że substancji jest wiele, bo gdyby tak nie było nie można by obserwować takiej mnogości rzeczy.
 
Dla Leibniza świat zbudowany jest z „monad”, czyli z indywidualnych jednostek siły. Monady są substancjami, które nie mają żadnej postaci, ponieważ są niepodzielne, nie mogą być ani wytworzone ani unicestwione. Są indywidualne. Żadna monada nie jest identyczna z drugą. Jako istoty samoistne nie mają „okien”, żadna substancja czy określenie nie może oddziaływać na nie ani z zewnątrz, ani do wewnątrz. Zgodność między monadami jest z góry ustanowioną harmonią (harmonia praestabilita), którą to wprowadził Bóg. Położenie monad w owej hierarchii jest zależne od ich zdolności poznawczych. Leibniz podaje następującą kolejność:
 1. Monady nagie (ciała nieograniczone),
 2. Monady roślinne,
 3. Monady zwierzęce,
 4. Monady ludzkie,
 5. Monada absolutnie centralna (Absolut).
 
W koncepcji przestrzeni i czasu wbrew tradycji newtonowskiej (przestrzeń i czas są absolutne) sformułował teorię relacyjną. Przestrzeń i czas nie są samodzielnymi bytami, lecz należy je pojmować jako system „zewnętrznych stosunków”, będących funkcją powiązań, w jakich pozostają do siebie jednostkowe substancje.
 
Dusza u Leibniza jest ciągle czynna. Dusza będąc siłą, musi się ciągle zmieniać. „Wszystkie te przemiany odbywają się jedynie wewnątrz monady, każda, bowiem dusza - mówi Leibniz, jest światem osobnym, zamkniętym dla wpływów wewnętrznych, jak gdyby zewnątrz niej nic nie istniało prócz bóstwa”. [2]
Leibniz zajmował się również logiką a specjalnie logiką formalną. Był jednym z niewielu myślicieli, którzy wprowadzili do niej prawdziwie nowe, przewrotne pomysły. Powziął myśl matematycznego traktowania logiki.
 
Stworzył projekt uniwersalnego języka symbolicznego nazwanego ars characteristica jako ogólnej metody zdobywania i osądzania prawdy. Łączyła ona analizę języka (gramatykę racjonalną) i analizę pojęć (analizę logiczną). Jej istotą był przekład treści myśli (pojęć) i związków, które między nimi zachodzą, na język znaków i związków między znakami. Ostatnim etapem w konstrukcji ars characterisica miało być zastąpienie znaków – nazw symbolami i ujęcie związków między nimi na wzór operacji matematycznych, tak aby rozumowania przybrały postać rachunków logicznych.
 
Pomysły logiczne Leibniza to, np. Przykład arytmetycznej interpretacji wywodu sylogistycznego, Przykłady formuł logicznych i przykład ich uzasadniania, Pojęcia jasne, wyraźne i adekwatne, Definicja identyczności i Zasada racji dostatecznej”. [3]
 

opracował: Robert Ufland SDS
 
***
 
Dzieła Gottfierda Wilhelma Leibniza ukazane w języku polskim:
 
„Nowe rozważania dotyczące rozumu ludzkiego” (Nouveaux Essais Sur Lentendement Human), (I-II, Warszawa 1955, Kęty 2001).
„Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła” (Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l’homme et l’origine du mal), (Warszawa 2001)
„Wyznanie wiary filozofa. Rozprawa metafizyczna. Monadologia. Zasady natury i łaski oraz inne pisma filozoficzne. (Warszawa 1969
„Pisma z teologii mistycznej” (Kraków 1994)
„Korespondencja z Antoine’em Arnauldem”(Warszawa 1998)
„Główne pisma metafizyczne” (Toruń 1995)
„Pisma z metafizyki natury” (Toruń 1999)
 
***
 
Bibliografia:
 
1. Władysław Tatarkiewicz, „Historia Filozofii”, Tom II, Filozofia nowożytna do roku 1830, (Spółdzielnia Wydawnicza „CZYTELNIK”, Warszawa 1949.
2. Friderick Copleston, „Historia Filozofii”, Tom IV, Od Kartezjusza do Leibniza, (Instytut Wydawniczy PAX), Warszawa 1995.
3. Tadeusz Kotarbiński, „Wykłady z Dziejów Logiki”, (Państwowe Wydawnictwo Naukowe), Warszawa 1985.
4. Ks. Stefan Pawlicki, CR, „Historia Filozofii Nowożytnej”, (Wydawnictwo Kolegium Pijarów), Warszawa 2000.
5. Gordon W.Allport, „Osobowość i Religia”, (Instytut Wydawniczy PAX), Warszawa 1988.
6. „Powszechna Encyklopedia Filozofii”, Tom VI, (Polskie Wydawnictwo Tomasza z Akwinu), Lublin 2005.
7. „Encyklopedia Katolicka”, Tom X, (Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego), Lublin 2004.
 
***
 
Przypisy:
 
[1] Władysław Tatarkiewicz, „Historia Filozofii”, Tom II, Spółdzielnia Wydawnicza „CZYTELNIK”,  Warszawa 1949.
[2] Ks. Stefan Pawlicki, CR, Historia Filozofii Nowożytnej, Wydawnictwo Kolegium Pijarów, Warszawa 2000.
[3] Tadeusz Kotarbiński, „Wykłady z dziejów logiki”, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985.
 
 
 
 
Zobacz także
opr. Włodzimierz Szydłowski SDS
Urodził się w r.1033 lub 1034 w Aoście w północnym Piemoncie. Droga studiów zawiodła go, przez Burgundię i Francję, do Bec w Normandii, gdzie mieściła się szkoła klasztorna jego rodaka Lanfranca. Tam wstąpił w wieku lat 27 do klasztoru benedyktynów; trzy lata później, po odejściu Lanfranca, objął kierownictwo szkoły klasztornej w Bec jako przeor...
 
opr. Włodzimierz Szydłowski SDS
Nasze ciało, nasza psychika i dusza to my. Każda z tych sfer domaga się żywego zainteresowania i ofiarności. Każda posiada swoje specyficzne potrzeby, którym staramy się w ciągu życia sprostać. Jesteśmy jednością, ale możemy w sobie dojrzeć dużą różnorodność, czasami nawet sprzeczność. 
 
opr. Włodzimierz Szydłowski SDS
Życie jawi się człowiekowi na wiele sposobów, przy czym wszystkie te sposoby osadzone są ostatecznie w ramach przeżywania go jako sensowne bądź bezsensowne. Podczas gdy jeden człowiek będzie przeżywał je jako zbędne, nijakie, beztreściowe i puste, drugi inny będzie je pochwytywał postrzegał jako piękne, bogate w treści, wielobarwne, nigdy niezmierzone nie zmierzone i zawsze go jakoś zaskakujące. O tym, w jaki sposób owe istnienie będzie widziane przez człowieka, decyduje jego sposób przeżywania wartości, którymi usłane jest jego życie, a które to jakoś je zabarwiają.  
 
 
___________________
 
 reklama