logo
Sobota, 08 sierpnia 2020 r.
imieniny:

Izy, Rajmunda, Seweryna, Dominika, Cypriana – wyślij kartkę

Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 
 
Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Ewelina Krzymowska
Indywidualizacja a personalizm w kształceniu
Wychowawca
 


Pośród wielu koncepcji obecnych w pedagogice odnajdujemy indywidualizację kształcenia i personalizm. Podstawą obydwu jest potrzeba organizowania szkoły, w której każdy uczeń może realizować swój potencjał w atmosferze akceptacji jego osoby i szacunku.
 
Czym jest indywidualizacja kształcenia?
 
Dyskutując o indywidualizacji kształcenia, mówimy o określonej idei lub o konkretnych działaniach (Bałachowicz 2011: 9). Indywidualizacja może być rozumiana jako: praca indywidualna ucznia, niejednolite kryteria oceny pracy ucznia, podział zespołu klasowego na mniejsze grupy ze względu na ich osiągnięcia, dodatkowe zajęcia dla ucznia (Preuss-Kuchta 1996: 6). W związku z powyższym indywidualizacji podlegają cele kształcenia, tempo uczenia się dziecka, strategie uczenia się, metody, środki i formy kształcenia.
 
Podstawowe założenie indywidualizacji procesu kształcenia odwołuje się do poznania dziecka, jego mocnych stron w celu ich rozwijania, oraz jego słabych stron w celu ograniczania ich negatywnych konsekwencji. Środki i narzędzia dostarczane przez system oświaty należy wykorzystać w taki sposób, aby każdy uczeń mógł rozwijać swój potencjał, z uwzględnieniem i poszanowaniem innych uczniów. Indywidualizacja kształcenia nie tyle hołduje jednostkowości istoty ludzkiej, co raczej jednostkowemu zestawowi możliwości i barier ucznia w realizowaniu celów edukacyjnych. „W pedagogice indywidualizacja (ang. individualized instruction) oznacza dostosowanie oddziaływań dydaktycznych i wychowawczych do indywidualnych cech ucznia w celu zbliżenia jego osiągnięć edukacyjnych do indywidualnego maksimum” (Konarzewski 2011: 7). Wynika z tego, że indywidualizacja dotyczy oddziaływań, a nie uczniów; jej celem jest przede wszystkim wzrost osiągnięć szkolnych (tamże: 7-9).
 
Czym jest personalizm?
 
Personalizm koncentruje się na bezwzględnej wartości człowieka, jego godności, niepowtarzalności, wolności, odnosząc się do „wszystkich prądów i nurtów w teoriach edukacyjnych, które jednocześnie opowiadają się za autonomią osób, ich godnością i racjonalnością” (Śliwerski 1996). Jednostka w personalizmie poszukuje źródeł swojej aktywności ukierunkowanej na rozwój osobisty. Personalizm chrześcijański szczególnie podkreśla relacje osoby do innych osób. „Człowiek, który – każdy z osobna (gdyż jest właśnie «osobą») ? ma swoją własną historię życia, a nade wszystko swoje własne «dzieje duszy». Człowiek, który zgodnie z wewnętrzną otwartością swego ducha, a zarazem z tylu i tak różnymi potrzebami ciała, swej doczesnej egzystencji, te swoje osobowe dzieje pisze zawsze poprzez rozliczne więzi, kontakty, układy, kręgi społeczne, jakie łączą go z innymi ludźmi ? i to począwszy już od pierwszej chwili zaistnienia na ziemi, od chwili poczęcia i narodzin” (Jan Paweł II, Encyklika Redemptor Hominis 14). Innymi słowy, personalizm ukazuje osobę w jej historii życia, prawie do godności, na drodze samorozwoju i relacji z innymi osobami.
 
Indywidualizacja a personalizm w szkole
 
Różnice pomiędzy indywidualizacją a personalizacją (czyli nadaniem charakteru osobistego) w edukacji są subtelne, chociaż wyraźne. Indywidualizacja odczytywana jest głównie w kategoriach strategii edukacyjnych, które mają znaczenie instrumentalne. Uczeń zostaje rozpoznany w kategoriach swoich potrzeb, możliwości, braków, celów, jakie powinien osiągnąć. W obydwu (indywidualizacja, personalizm) przypadkach mowa o pewnej unikatowości każdego człowieka.  Personalizm skupia się na integralności osoby, uwzględniając indywidualne potrzeby jednostki, ale się do nich nie ogranicza. Personalizacja w szkole przekracza ramy treści i zadania indywidualnego doboru metod i technik wykorzystywanych w nauczaniu, ponieważ odnosi się do wymiaru osobowego w relacjach z innymi oraz możliwościach rozwoju ucznia poprzez wartości.
 
Zgodnie z zapisami prawa, obowiązek indywidualizacji procesu kształcenia jest regulowany w przepisach Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r., które zostały uszczegółowione w kolejnych rozporządzeniach Ministra Edukacji Narodowej. W rozumieniu zapisów prawa indywidualizacja dotyczy doboru metod, treści i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów. W praktyce edukacyjnej jest to „rozpoznanie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia, uwzględnienie jego możliwości oraz stworzenie mu odpowiednich warunków do osiągania wyznaczanych celów w jego edukacji” (www.ore.edu.pl). Zbliżamy się tutaj do personalizmu, w którym godność osoby ludzkiej jest akcentowana szczególnie mocno, jednak indywidualizacja pozostaje głównie sposobem pracy z uczniem. Oznacza to, że brakuje w nim tych istotnych elementów, które odnajdujemy w personalizmie, tj. ukierunkowania rozwoju na wartości, takie jak miłość, wolność, dobro, piękno; obecność innych osób w życiu człowieka, definiowanie siebie i swego miejsca w świecie. W personalizmie punktem wyjścia i jednocześnie celem staje się prawda osiągana przez wzrastanie ku dobru. Zarówno indywidualizacja, jak i personalizm prowadzą do doskonalenia każdego z nas, przy czym indywidualizacja koncentruje się na wymiarze poznawczym. Przejawia się to silnym podkreślaniem osiągnięć szkolnych rozumianych jako opanowanie treści programowych przez ucznia. Personalizm przekracza te granice i odwołuje się do podstawowej dla pedagogiki paidei.
 
Przedstawiony podział ma sens teoretyczny, porządkuje elementy złożonych zjawisk. W praktyce szkolnej nie da się oddzielić nauczania od wychowania, dlatego indywidualizacja nauczania pomimo swych niewątpliwych walorów wydaje się niewystarczającą podstawą kształcenia uczniów. Personalizm, choć znacznie trudniejszy do zrealizowania w realiach szkolnictwa powszechnego, wychodzi naprzeciw fundamentalnym potrzebom każdego człowieka, takim jak prawda, godność osobista, wolność.
 
Ewelina Krzymowska
Wychowawca 9/2016
 
fot. Cel Lisboa | Unsplash (cc)
 
Bibliografia
 
Jan Paweł II, Encyklika Redemptor Hominis (14).
Konarzewski K. 2011. Perspektywy indywidualizacji kształcenia. Raport o stanie badań, Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Preuss-Kuchta L. 1996. Indywidualizacja w praktyce dydaktycznej, Słupsk: Wydawnictwo Uczelniane WSP.
Skrzetuska E. (red.). 2011. Problemy edukacji wczesnoszkolnej. Indywidualizacja. Uzdolnienia. Refleksja nauczyciela, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Śliwerski B. 1996. Z perspektywy pedagogiki personalistycznej, „Edukacja i dialog” nr 6.
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
www.ore.edu.pl [dostęp: 26.08.2015].
 
Zobacz także
Siostra klaryska kapucynka
Czas przemija tak bardzo szybko, a my wciąż z niedowierzaniem spoglądamy za siebie, by przekonać się, że jego nieubłagany upływ staje się rzeczywistością. I oto skończył się kolejny rok naszego życia - rok, w którym na pewno wiele się działo, w którym dokonywaliśmy tysięcy dużych i małych wyborów, w którym przybliżaliśmy się z każdą minutą do Tego, który nas stworzył...
 
Siostra klaryska kapucynka
Jednym z elementów współczesnej kultury jest kult ciała. Zalewani jesteśmy reklamami zapewniającymi, że proponowane specyfiki zagwarantują witalność, młody wygląd i urodę. Jak przysłowiowe grzyby po deszczu wyrastają coraz to nowe salony urody, kluby fitness czy ośrodki SPA oferujące kompleksową odnowę biologiczną...
 
Siostra klaryska kapucynka
Akcent na informację doprowadził do ważnych przemian. To z tego powodu dzisiaj o wiele ważniejszy jest przedział czasu niż obszar przestrzeni, slot niż plot: więcej zarabia się na sprzedawaniu czasu niż przestrzeni (np. w telewizji, radio, kinach). Zmianie ulega przekazywanie informacji. Zanikają dłuższe wypowiedzi... 
 
 
___________________
 
 reklama
 
 
 

 

 
グッチバッグコピー グッチ財布コピー