logo
Poniedziałek, 08 sierpnia 2022 r.
imieniny:

Izy, Rajmunda, Seweryna, Dominika, Cypriana – wyślij kartkę

Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 

Katoflix

Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Paweł Wieczorek
Istota i istnienie
materiał własny
 


Nie da się ukryć, że chętnie rozmawiamy o Bogu i wierze. Świadczy o tym chociażby aktywność forumowiczów wypowiadających się na forach o charakterze światopoglądowym. Pobieżne przejrzenie zakładanych tematów pozwala stwierdzić, że wątki podejmujące kwestie istnienia i natury Boga nierzadko należą do najdłuższych.

Pogłębienie dyskusji wymaga jednak znajomości zagadnień, jakimi zajmuje się metafizyka ogólna. Wystarczy wspomnieć, że filozofia Boga zapożycza od niej np. teorię pierwszych zasad, koncepcję bytu i substancji czy teorię przyczynowości. Niektórzy tomiści egzystencjalni twierdzą wręcz, że teologia naturalna jest działem metafizyki. Tak czy inaczej oba działy filozofii ściśle się ze sobą wiążą. Jednym z ważniejszych zagadnień metafizycznych mających implikacje teologiczne jest problem złożenia bytu z istoty i istnienia.

Nawiązanie

Konkretny przedmiot, np. długopis jest bytem, czyli czymś, co istnieje. Chcąc go opisać należałoby wpierw podać jego istotne atrybuty, to znaczy te cechy, dzięki którym długopis jest długopisem. Cechy takie nazywa się cechami konstytutywnymi przedmiotu. To one sprawiają, że zachowuje on swoją tożsamość. Oprócz cech konstytutywnych przedmiot posiada cechy konsekutywne. Są to mianowicie te jego właściwości, które z logiczną koniecznością wynikają z cech konstytutywnych. Można by wymienić wreszcie własności przypadłościowe, posiadane przez dany obiekt jedynie okazjonalnie (np. kolor).

Opis przedmiotu nie kończy się jednak z chwilą wyszczególnienia wszystkich jego właściwości. Można bowiem o nim jeszcze powiedzieć, że istnieje lub nie istnieje realnie. Charakterystyka przedmiotu ma zatem aspekt istotowy (treściowy) i istnieniowy (egzystencjalny).

Gdy chcemy poznać istotę jakiejś rzeczy wówczas stawiamy pytania: co to jest? czym to jest? Gdy natomiast zależy nam na zidentyfikowaniu jej istnienia pytamy: czy to jest?, czy to istnieje?

Istota

Istota wyróżnia przedmiot na dwa sposoby: Po pierwsze wskazuje na jego przynależność gatunkową. Ten rodzaj istoty zawarty jest w definicjach: definiując krzesło podajemy jego istotę. Dzięki istocie ogólnej poznajemy na przykład wyznaczniki człowieczeństwa, czyli cechy dzięki którym człowiek jest człowiekiem a nie wielbłądem czy stołem. Istotę wspólną wszystkim przedstawicielom danego gatunku Arystoteles określał jako to ti en einai. Z kolei istota rozumiana jako ti esti decyduje o niepowtarzalności danego przedmiotu. Czytając dialogi platońskie poznajemy Sokratesa jako człowieka (przedstawiciela homo sapiens). Nie dowiemy się jednak niczego o jego swoistej istocie, czyli o jego najbardziej indywidualnych przymiotach, jako, że już nie żyje.

Istota ogólna posiada trzy cechy: niezmienność, konieczność i wieczność. Wyjaśnijmy to sobie na przykładzie istoty człowieka, na którą składają się: zmysłowość i rozumność. Istota jest niezmienna w tym sensie, że gdyby zmodyfikować lub odjąć jakiś jej element, to ulegnie unicestwieniu. Innymi słowy istota nie poddaje się przekształceniom. Co najwyżej staje się inną istotą. Dzieje się tak dlatego, że w istocie zawarta jest zasada tożsamości obiektu. Odwołując się do naszego przykładu można powiedzieć, że forma życia pozbawiona aktualnej lub potencjalnej rozumności nie jest człowiekiem.

Istota jest konieczna w tym znaczeniu, że przedmiot, aby był tym samym przedmiotem, musi koniecznie posiadać te a nie inne atrybuty. Aby człowiek był człowiekiem musi odznaczać się zmysłowością i rozumnością, przynajmniej potencjalnie.

Trzecia własność istoty to wieczność, która może być pozytywna lub negatywna. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z istnieniem bez początku i końca, w drugim – z niezależnością od czasu. Istota jest wieczna przede wszystkim w sensie negatywnym. Gdy zaistnieje, wówczas niezależnie od czasu musi mieć określony zestaw cech. Istota może posiadać wieczność pozytywną, o ile jako idea od zawsze znajdowała się w umyśle Bożym.

 
1 2 3  następna
Zobacz także
Cezary Żechowski
Przebaczyć i żyć tak, aby zachować własną godność. A może nie przebaczyć? Przecież przebaczyć i zapomnieć to w jakiś sposób zrezygnować z siebie. Komu potrzebne jest przebaczenie: temu kto skrzywdził czy temu kto został skrzywdzony? A może kulturze, społeczeństwu, aby mogło ono unikać poczucia winy albo stawiania trudnych pytań?  
 
Roman Zając
Mógłbym bez problemu wymienić kilkadziesiąt tytułów amerykańskich filmów, których bohaterami są aniołowie, lub w których pojawiają się wątki angelologiczne. Hollywood często sięgał po tematy i postacie anielskie, choć czasami w sposób bluźnierczy i obrazoburczy. A jak wygląda sytuacja w Polsce? Czy nasza rodzima kinematografia dołożyła choćby cegiełkę do popkulturowych wyobrażeń aniołów? 
 
Mirosław Stanek SDS
Marcus Tullius Cycero - Potomek starego rodu szlacheckiego. Urodził się 3 I 106 prz. Chr. w Formi, zmarł 7 XII 24 prz. Chr. w Formianum. Jest uznawany za jednego z najwybitniejszych rzymskich mówców i filozofów. Był również mężem stanu i aktywnym politycznie obywatelem rzymskim. W młodości Cyceron zetknął się z wieloma prądami myślowymi płynącymi przez ówczesny świat, miał okazje spotkać wielu wybitnych myślicieli świata starożytnego i zapoznać się z prezentowanymi przez nich teoriami...
 
 
___________________
 
 reklama

katolicyzm