logo
Czwartek, 29 października 2020 r.
imieniny:
Angeli, Przemysława, Zenobii, Narcyza, Felicjana, Violetty – wyślij kartkę
Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 
 
Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Dariusz Kowalczyk SJ
Ojcostwo objawione na krzyżu
Życie Duchowe
 


Miłujący czy karający?
 
Druga z sześciu prawd wiary brzmi: „Bóg jest sędzią sprawiedliwym, który za dobre wynagradza, a za złe karze". Jak to pogodzić z prawdą o Bogu-Ojcu, który jest Miłością? Nie umiem myśleć o Bogu jako miłującym mnie Tatusiu, skoro gdzieś w tle majaczy srogi sędzia ważący moje złe uczynki.
 
Zacznijmy od sześciu prawd wiary, których dzieci uczą się na katechezie. Samo sformułowanie „sześć prawd wiary" może sugerować, że owe sześć stwierdzeń wyraża to, co stanowi istotę wiary chrześcijańskiej. Ale tak jest jedynie po części. Podstawą naszej wiary jest Biblia i żywa Tradycja Kościoła, poprzez które Bóg wychodzi każdemu pokoleniu na spotkanie. Katechizmowe formułki mają swoją ograniczoną wartość. Często są one dzieckiem swego czasu i jako takie wyrażają nie tyle istotę Ewangelii, co raczej jakieś uwarunkowane historycznie jej rozumienie.

W nowożytności, jak i w średniowieczu często nadużywano ewangelicznych obrazów Bożego sądu. Konsekwentnie nadużywano również prawdy o grzechu. Do XIX wieku przeważał w Kościele pesymizm, zgodnie z którym ludzkość to masa godnych potępienia istot (massa damnata), z których nieliczni zdołają się uratować. Ludzkie życie było postrzegane jako walka o to, by uchwycić się burty i wejść na pokład łodzi zbawienia płynącej pośród potępieńczych topieli. Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort głosił – ponoć w oparciu o objawienia wielu świętych – że zbawienia dostąpi tylko jeden na dziesięć tysięcy ludzi. Przesada w ujmowaniu rzeczywistości grzechu i sądu ostatecznego sięga św. Augustyna, który – choć niewątpliwie był teologicznym geniuszem, a w dodatku został ogłoszony świętym – to w niektórych kwestiach negatywnie naznaczył całe wieki chrześcijaństwa. Przesadny pesymizm, co do naturalnych zdolności człowieka, demonizowanie sfery seksualnej i wyolbrzymianie wagi grzechów jej dotyczących czy też różnego rodzaju teorie głoszące zbawienie nielicznych, a potępienie wielu – to dziedzictwo między innymi właśnie Augustyna i jego uczniów. Ten pesymistyczny obraz człowieka wiązał się z postrzeganiem Boga jako groźnego i wymagającego sędziego. Figura wręcz bezlitosnego Boga znajdowała swój szczególny wyraz w rozumieniu sensu ofiary Chrystusa jako krwawego zadośćuczynienia domagającemu się ekspiacji Ojcu. Przez całe wieki w kazaniach rzadko mówiono o Bożej łaskawości. Katolickie kaznodziejstwo szerzyło religię, w której surowość Boga górowała nad miłosierdziem, a poczucie grzeszności nad świadomością przebaczenia.

Ojciec jak ojciec
 
Sześć katechizmowych prawd wiary jest w pewnej mierze owocem takiej właśnie religijności. Zauważmy, że o ile w centrum Ewangelii stoi zdanie Bóg jest miłością (1 J 4, 8), to w sześciu prawdach wiary słowo „miłość" w ogóle się nie pojawia. Akcentuje się natomiast sąd, sprawiedliwość, karę i nagrodę. Śmiem twierdzić, że inicjacja dzieci w chrześcijaństwo byłaby bardziej owocna, gdyby nie kazano im uczyć się na pamięć, że „Bóg jest sędzią sprawiedliwym". Trudności z doświadczeniem Boga jako miłującego Ojca są jednak znacznie poważniejsze niż katechizmowa formułka.
 
Pewien chłopiec nie chciał wymawiać w trakcie modlitwy słów „Ojcze nasz". Zapytany, dlaczego nie chce modlić się w ten sposób, odparł, że jego ojciec często wraca do domu pijany i wszczyna awantury. Niestety, tego rodzaju przypadki nie są wcale rzadkie. Często negatywne doświadczenia życiowe rzutują na nasz obraz Boga. Wyobrażenia i skojarzenia, które nam zostały niejako „wdrukowane" w dzieciństwie, pozostają gdzieś w nas, choćby w podświadomości, i wpływają na nasze uczucia i reakcje. Może to być obraz Boga jako srogiego starca z siwą brodą albo wrażenie, że Bóg ciągle nas podgląda, czyhając tylko na najmniejsze potknięcie z naszej strony. Znany francuski filozof, Jean Paul Sartre, wyniósł z dzieciństwa właśnie wyobrażenie Boga-podglądacza. Kiedyś mały Sartre poplamił dywan. Chciał najpierw zlikwidować plamę, a potem - napotkawszy trudności - zdecydował, że jedynie ją zamaskuje, aby nie była widoczna. W pewnym momencie uświadomił sobie, że te wszystkie jego usiłowania widzi Bóg. Poczuł na sobie nieznośny wzrok wszechobecnego Strażnika. I zbuntował się przeciwko temu Bogu, który nie szanuje intymności i wolności człowieka. Być może jego późniejsze dzieła filozoficzne, w których wykazywał, że należy odrzucić ideę Boga w imię godności człowieka, wypływały nie tyle z jego intelektualnych dociekań, co raczej z tamtego przeżycia z dzieciństwa.

Ewangeliczny obraz
 
Możemy się zapytać, czy tego rodzaju postawy są buntem przeciwko Bogu, czy też raczej przeciw Jego obrazom i maskom stworzonym przez samych wierzących. Czy człowiek odrzuca prawdziwego Boga Jezusa Chrystusa, czy też raczej idola, którego ludzie nazywają Bogiem? Można powiedzieć, iż niekiedy ten, kto mówi: „Nie wierzę w Boga! Boga nie ma!", ma w gruncie rzeczy rację. Jeśli bowiem kogoś takiego zapytamy o to, co rozumie pod słowem „Bóg", to okaże się, że kogoś takiego rzeczywiście nie ma! Jeśli w kimś tkwi idea Boga-Ojca skrojona na wzór złego ojca, który wraca do domu nietrzeźwy, albo na wzór bezlitosnego podglądacza, to nie myli się, kiedy dochodzi do wniosku, że taki Bóg nie istnieje. Problem polega na tym, by ukazać mu inny, ewangeliczny obraz Ojca, który bezwarunkowo kocha każdego człowieka: A to jest życie wieczne: aby znali Ciebie, jedynego prawdziwego Boga, oraz Tego, którego posłałeś, Jezusa Chrystusa (J 17, 3).
 
Problem naszych zafałszowanych obrazów Boga-Ojca wyjaśnia nam po części początek Księgi Rodzaju. Przebiegły wąż sączy powoli w serce kobiety swoją kłamliwą katechezę: „Bóg cię nie kocha; ogranicza cię tylko swoimi przykazaniami i nie pozwala rozwinąć twoich wspaniałych możliwości". Co więcej, szatan obiecuje życie i nieograniczoną wiedzę: Na pewno nie umrzecie. Ale wie Bóg, że gdy spożyjecie owoc z tego drzewa, otworzą się wam oczy i tak jak Bóg będziecie znali dobro i zło (Rdz 3, 4-5). A zatem Bóg jawi się w szatańskim kuszeniu jako przeciwnik ludzkiego życia. Podobnej katechezie uległ syn marnotrawny. Doszedł do wniosku, że ojciec go ogranicza, i dlatego powiedział: Ojcze, daj mi część własności, która na mnie przypada (Łk 15, 12). Znaczy to: „Przy tobie nie mogę żyć pełnią życia". Zły duch podsuwa nam fałszywe obrazy Boga-Ojca, abyśmy doszli do wniosku, że z takim Bogiem nie chcemy mieć nic wspólnego, że bez Niego będzie nam lepiej.
 
1 2  następna
Zobacz także
ks. Mieczysław Maliński
Dla mnie każda Msza święta jest inna. Bo ja jestem inny. Przecież codziennie przetaczają się przeze mnie nowe sprawy, problemy, radości, smutki, sukcesy i tragedie - dotyczące mojej osoby, mojej rodziny, mojego środowiska, mojego miasta, mojej Ojczyzny, Europy, świata...
 
Wacław Oszajca SJ
Zwyczajność przychodzenia Boga do ludzi pewnie zdumiewa, choć nie powinna. Przecież przez dwa tysiące lat z Bogiem i ludźmi dzieje się to, co działo się w Izraelu. Przecież Jezus zmartwychwstał, to znaczy przyjął taki sposób istnienia, który pozwala mu istnieć zawsze i wszędzie ze wszystkimi ludźmi i w każdym zakątku kosmosu. Dowodem na to jest istnienie Kościoła, sakramenty, liturgia i życie chrześcijan. 
 
Jacek Pulikowski
Największym błędem i zarazem tragedią „nowoczesnych” kobiet jest ucieczka od macierzyństwa. Te jednak nie zostają matkami i nie wyrządzają bezpośrednich krzywd dzieciom. Nie chcę pisać o patologii i zdarzających się przypadkach całkowitego zaniedbania dzieci, ale o typowych błędach uczciwych i dobrych kobiet, porządnych matek.
 
 
___________________
 
 reklama