logo
Czwartek, 19 listopada 2026 r.
imieniny:
Elżbiety, Faustyny, Pawła, Salomei, Seweryna, Maksyma – wyślij kartkę
Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 

Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Bogna Białecka
Wrażliwi, uważni, pogubieni. Kim naprawdę są dzisiejsi nastolatkowie?
Rycerz Niepokalanej
 
fot. Aedrian Salazar | Unsplash (cc)


Czy współczesna młodzież naprawdę jest inna, czy tradycyjnie – starzejąc się – zaczynamy idealizować swoje lata młodzieńcze i narzekać na młode pokolenie? Okazuje się, że są istotne, i to znacząco.

 

Okres wczesnonastoletni to czas zdobywania nowych umiejętności, intensywnego rozwoju intelektualnego i nabywania poczucia sprawczości, kompetencji. Jest to też czas testowania i poszerzania obszarów wolności. Nastolatek sprawdza, ile mu wolno. Domaga się racjonalnych uzasadnień, a nie tylko zapewnienia, że te granice istnieją dla jego dobra.


W późniejszym okresie na pierwszy plan wysuwa się kwestia samoidentyfikacji. 17-18-latkowie poszukują własnej tożsamości. Muszą odpowiedzieć sobie na pytania: „Kim jestem? Jaki jest sens i cel mojego życia? Czym różnię się od innych? Jaki jest mój system wartości?”…

 

Nastoletnia nadwrażliwość czy rozwój mózgu?


Mówi się zwykle o buncie nastolatka, jednak to mało precyzyjne uogólnienie. Psychoterapeutka i psycholog pracująca z młodzieżą, Ewa Werstak-Mościcka, ujęła to następująco: „Mam taką teorię, że nastolatki myślą, iż są nieśmiertelne. W ogóle nie rozumieją, że są narażone na ryzyko. W ogóle nie odczuwają, że może im się coś złego przydarzyć”. Jest to związane z gwałtownymi zmianami w mózgu i jego przebudowywaniem się – choć po części też z burzą hormonów. Rezultatem jest skłonność nastolatków do podejmowania zachowań ryzykownych i problemy z samokontrolą. Nie chodzi o to, że nastolatek odrzuca system wartości rodziców i buntuje się przeciw niemu, a raczej, że ulega pokusie chwili.


Nie jest jednak prawdą, że rodzice całkowicie przestają być dla młodzieży autorytetami. Choć postawa wobec rodziców może przybierać formę: „Oj, mamo, tylko ty się czepiasz, inni rodzice nie są takimi dyktatorami!”, to jednak sami przyznają, że potrzebują granic i zasad. Chcą być traktowani poważnie jako partnerzy w dyskusji, a nie jak małe dzieci, którym się zwyczajnie czegoś zakazuje. Te cechy i zadania okresu dojrzewania są uniwersalne
i niezmienne.

 

Wpływ Internetu


Nasze zachowanie i postawy w dużej mierze są wypadkową zaledwie kilku osób, z którymi mamy najczęstszy i najbardziej intensywny kontakt. Zwykle są to osoby, z którymi fizycznie przebywamy najczęściej – rodzice, rodzeństwo, przyjaciele. Jednak wpływ mogą mieć na nas postacie znaczące, z którymi nie mamy fizycznego kontaktu. Osobą najbardziej znaczącą dla nastolatka może być wirtualny przyjaciel, którego w życiu nie spotkał „na żywo”, lub nawet bohater tasiemcowego, wieloodcinkowego serialu. Oznacza to, że osobami wpływającymi na nasze dzieci mogą być postacie, o których istnieniu nawet nie wiemy.


Drugą cechą związaną z pokoleniem smartfona jest wielkość tej sieci wirtualnej – tysiące znajomych, czemu towarzyszy z reguły płytkość relacji. Sieć wirtualna nie sprzyja uczeniu się umiejętności społecznych. Dla przykładu – jeśli w kontakcie osobistym ktoś zacznie na nas krzyczeć lub się rozpłacze, musimy jakoś sobie z tym poradzić. Pomóc się uspokoić, samemu opanować emocje, nauczyć się czegoś o naturze ludzkiej, wysnuć wnioski na przyszłość. Świat wirtualny sprzyja ucieczce – natychmiastowemu przerwaniu nieprzyjemnego czy wymagającego kontaktu.

 

Wrażliwość i kruchość emocjonalna


Pokolenie dzisiejszych nastolatków określa się czasem mianem pokolenia płatków śniegu – osób nadwrażliwych, które cierpią nieproporcjonalnie do napotykanych wyzwań emocjonalnych. Oczywiście nie można o to winić tylko wpływu wirtualnych sieci społecznych. Do problemu przyczynia się także wychowanie bez odniesienia do Boga, kryzys rodziny, galopujący wzrost liczby dzieci wychowywanych w domach rozbitych czy związkach konkubenckich. Na to nakłada się nowoczesna pedagogika, piętnująca jako przemoc coraz to nowsze obszary związane z wychowaniem.


Dziś mianem przemocy określa się nie tylko bicie dzieci czy ich wyzywanie, lecz nawet stosowanie systemu kar i nagród, czy czasem nawet proste stawianie wymagań. W rezultacie wielu nastolatków jest autentycznie słabych psychicznie – z pewną wręcz dumą wchodzących w rolę ofiary.


Ponadto są bardziej dziecinni. Nie jest dziś rzeczą niezwykłą spotkać na przykład 16-letnią dziewczynę płaczącą na filmie animowanym, adresowanym do dzieci. Zresztą sami czerpią z tego dumę i przyjemność.

 

Pokolenie z sercem


Mimo tych niewątpliwych słabości można zauważyć pozytywne cechy generacji smartfona. Okazuje się, że mimo nadwrażliwości emocjonalnej młodzież ta zdecydowanie mniej niż wcześniejsze pokolenia angażuje się w zachowania ryzykowne.


Niestety, tak jak wcześniejsze pokolenia nie mogły się doczekać, by skończyć 18 lat, zrobić prawo jazdy i stać się prawdziwie dorosłym – nowe pokolenie nastolatków boi się wkroczyć w dorosłość. Wolą nadal mieszkać w domu z rodzicami, spędzać z nimi czas wolny i nie mu­sieć podejmować odpowiedzialności.


Wrażliwość emocjonalna oznacza też większą wrażliwość na innych. Współczesne nastolatki płaczą z prześladowanymi i starają się walczyć z niesprawiedliwością społeczną. Niestety często decyzje o zaangażowaniu w akcje społeczne są podejmowane pod wpływem emocji i nastroju chwili. W rezultacie angażują się w walki najlepiej nagłaśniane w mediach (głównie społecznościowych).


Można temu przypisywać na przykład liczną obecność nastolatek podczas marszów „czerwonych błyskawic” w okresie pandemii. Wiele uczestniczek tych wydarzeń nie wiedziało nic o celach marszów – wiedziały tyle, że to „w obronie kobiet” i poddawały się nastrojowi chwili, korzystając też z możliwości emocjo­nal-nego odreagowania izolacji i wielomiesięcz­nego zamknięcia w domach. Młodzi ludzie angażują się w akcje poruszające ich emocje, co sprawia, że są podatni na manipulacje.

 

Wychować silnego człowieka


Młode pokolenie, uwikłane w nowe technologie, stanowi dla dorosłych nie lada wyzwanie. Oczywiście do pewnego wieku możemy chronić nasze dzieci, choćby nie kupując smartfona, jednak w którymś momencie one wchodzą w ten wirtualny świat. Warto wtedy im towarzyszyć, szczerze i bez niepotrzebnych ocen interesować się nim.


Kolejne wyzwanie to – wbrew modnym tendencjom pedagogicznym – starać się wyposażyć dziecko w broń wobec przeciwności losu: silny charakter. Tylko osoba odporna na frustrację, potrafiąca samodzielnie się obronić i odpowiedzialna, rzeczywiście poradzi sobie w życiu.


Kluczem do kształtowania charakteru jest także uczenie odpowiedzialności i obowiązkowości, połączone z okazywaniem dobrze pojmowanej miłości. Kiedyś widziałam hasło: „Kocham, więc wymagam”. To bardzo dobre podejście. Zapewniajmy nasze nastolatki o miłości – okazując ją i słowami, i czynami.


Z drugiej strony, warto dawać nastolatkowi dostosowany do wieku zakres obowiązków domowych i odpowiedzialności oraz podsuwać prawdziwie wartościowe wzorce – zamiast internetowych idoli. Fascynująca lektura, ukazująca pozytywną postać, z którą nastolatek może się utożsamiać, czyni cuda. Takimi postaciami są Święci, którzy mogą stanowić doskonały wzór dla dorastającego człowieka.


Dobre wychowanie musi obejmować relację z Panem Bogiem. Wiara jest tą przestrzenią w życiu człowieka, która nadaje mu sens, motywuje do ofiary z siebie i daje nadzieję, która pomoże mu przetrwać nawet najtrudniejsze chwile. Wiara otwiera na nieskończoność. Dzięki temu człowiek szerzej patrzy na świat i postrzega doczesność z jej problema­mi i tragediami jedynie jako (krótki) etap życia, przygotowujący do wiecznej nagrody, którą jest niebo. ¦

 

Bogna Białecka
Rycerz Niepokalanej lipiec-sierpień 2025
rycerzniepokalanej.pl/

 
Zobacz także
Łukasz Miśko OP

Oczywistość dostępności liturgii zniknęła. W walce z błyskawicznie rozprzestrzeniającym się wirusem COVID-19 biskupi udzielili wiernym dyspensy od obowiązku uczestnictwa w niedzielnej Eucharystii, a wiele kościołów postanowiło ograniczyć publiczną celebrację liturgii z racji na potencjalne trudności w stosowaniu się do rządowych zaleceń epidemicznych. Jestem pewien, że była to jedna z bardziej bolesnych decyzji w życiu wielu naszych wspólnot… Jak mamy żyć bez Eucharystii, zwłaszcza gdy tak bardzo jej potrzebujemy?

 
Łukasz Miśko OP

W historii swojego życia każdy doznaje zranień. Nikt nie może ich uniknąć. Sam fakt zranienia nie jest jeszcze problemem. Decydującą sprawą jest to, w jaki sposób do nich podchodzimy. Kto nie przyjrzy się swoim zranieniom pochodzącym z dzieciństwa, ten będzie skazany albo na zadawanie ran samemu sobie, albo na przekazywanie tych ran innym. Spoglądając na nasze rany, nie powinniśmy nikogo oskarżać... Nie powinniśmy również zbyt szybko usprawiedliwiać... Po prostu spoglądajmy na nie i zastanówmy się, jak do nich doszło.

 
Łukasz Miśko OP
Wiele osób ma poczucie „nie chcę popełniać tych samych błędów co moi rodzice”, a potem i tak wpadają w ich pułapkę. Dlaczego tak się dzieje? Jak to się dzieje, że gdy zostajemy rodzicami, łapiemy się na powtarzaniu zachowań, a czasem wręcz słów własnych rodziców – często także tych, których wcale nie chcemy? Czy można się z tego wyzwolić? 
 

___________________

MP3