logo
Piątek, 17 września 2021 r.
imieniny:
Franciszka, Lamberty, Narcyza – wyślij kartkę
Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 
Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Anna Szostek-Janik
Wyrzuty sumienia
Zeszyty Odnowy
 


Czym jest sumienie? Krótkie i tajemnicze słowo "sumienie" pojawiało się nieustannie w historii ludzkości. Jest zaskakujące, że w Starym Testamencie, gdzie spodziewalibyśmy się znaleźć wyjaśnienie, nie ma ścisłego określenia na wyrażenie tego, co my nazywamy "sumieniem". W Biblii używane jest, znane od zawsze, słowo "serce", które bardziej przemawia do naszej wyobraźni. Tak jest i teraz: kiedy mówimy "moje sumienie", odruchowo kładziemy rękę na sercu. Widocznie pragniemy wyrazić coś, co jest w nas, co jest niezbywalne i bardzo cenne, czego nie wyrzekniemy się dla innego dobra (1).

Sumienie nie jest czymś, co jest dane raz na zawsze, nie jest czymś w rodzaju szlachetnego kamienia, który mamy w sercu i wystarczy uchwycić jego odblask, by pozostał nam na zawsze. Formowanie sumienia jest procesem, który dokonuje się w czasie, w każdym z nas i w całej ludzkości. Sumienie formują rodzice i wychowawcy; tworzy się ono w ramionach rodziców, w szkole, w pracy. Sumienie nie spada nam z nieba, ma swoją historię, swoich twórców; powstaje przez odpowiednie wychowanie. Jest naszą świadomością dobra i zła, która kształtuje się stopniowo przez dobre, pozytywne doświadczenia, deformuje się za każdym razem, gdy działamy wbrew sumieniu, gdy eksperymentujemy, tłumiąc "wyrzuty sumienia".

Człowiek od początku swoich dziejów upada i choć jest przekonany o swojej winie, z niebywałą logiką niesie swój grzech. Robi to z taką wytrwałością, że budzi to przerażenie, napawa lękiem. Czyżby przestał odczuwać wyrzuty sumienia? Nie, w jego sercu wpisana jest bojaźń Boża, to o czym mówi prorok Jeremiasz: Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa i wypiszę na ich sercu. Będę im Bogiem, oni zaś będą Mi narodem (Jr 31,33). W tych słowach prorok zapowiada nowe przymierze Boga z narodem wybranym, które będzie oparte na prawie wypisanym w ich sercach. I chodzi tu o właściwie ustawione sumienie.

Więź pomiędzy wolnością człowieka a prawem Bożym ma swoje miejsce w "sercu", czyli w sumieniu: "W głębi sumienia - mówi Sobór Watykański II - człowiek odkrywa prawo, którego sobie sam nie nakłada,... głos wzywający go zawsze do czynienia dobra, do miłowania, a unikania zła. Człowiek bowiem ma w swym sercu wypisane przez Boga prawo, wobec którego posłuszeństwo stanowi o jego godności i według którego będzie osądzony" (2) . Sumienie jest więc drogowskazem postępowania w konkretnych sytuacjach ludzkiego życia. Istnieje pogląd, że normy moralne dyktowane przez sumienie dają ogólną perspektywę, która w pewnym przybliżeniu wskazuje człowiekowi, jak powinien porządkować swoje życie osobiste i społeczne. Ludzkie sumienie to niezwykle złożona sfera: powiązana z psychiką, wpływami społecznymi, kulturalnymi, politycznymi... Z drugiej strony, jak podkreśla Sobór Watykański II, jest niezmienne, bo stanowi "sanktuarium człowieka, gdzie przebywa on sam na sam z Bogiem, którego głos w jego wnętrzu rozbrzmiewa"(3) . Głos ten skłania człowieka do twórczego i odpowiedzialnego działania, by realizować powierzone mu przez Boga zadania.

Obok sumienia w sercu człowieka ukryta jest druga siła: egoizm, który szuka wygody, użycia, przyjemności, a to co zakazane odbiera jako trud, niedogodność, ograniczenie wolności! Sumienie dba o dobro własne i innych ludzi, egoizm - szuka użycia. Sumienie liczy się z wiecznością, egoizm "żyje" chwilą! Sumienie potrafi dobrze wykorzystać wolność daną przez Stwórcę, egoizm - idzie za popędem. Egoizm tak długo będzie walczyć z sumieniem, aż przestanie się ono odzywać. Każda uległość egoizmowi kończy się klęską sumienia, które głośno płacze, wypełniając ludzkie serce rozpaczą. Są to wyrzuty sumienia. To sposób, jaki znalazł Bóg, by przywołać grzesznika do Siebie.
 

 
1 2  następna
Zobacz także
Paweł Sawiak SJ
Dzisiaj najlepiej sprzedającymi się książkami, są przeróżne poradniki kulinarne. Widać to w momencie, gdy przychodzimy na posiłek do zwykłego polskiego domu. Coraz rzadziej jemy „schabowego” lub „rosół”, a coraz częściej serwowane są nam potrawy kuchni włoskiej lub wyszukane dania azjatyckie, które zachwycają nas poezją smaku.
 
Łukasz Grzejda SCJ
W sklepach promocje, wyprzedaże i nowości. Kto nie ma czasu, korzysta ze sklepów internetowych. Półki uginają się od towaru. Ludzie od promocji wyprzedzają się w zdobywaniu klientów. Tylko w portfelu niekiedy jakby trochę pusto. Mamy już dość wydawania, zarabiania, zamartwiania siebie i innych posiadanym dobrobytem. Ale czy jesteśmy w stanie to zauważyć? 
 
Jan Uryga
Czym jest chciwość? Święty Anzelm określa ją jako "wstrętną chorobę duszy", zaś wielki doktor Kościoła, św. Tomasz z Akwinu, mówi o chciwości w szerszym znaczeniu. Szerzej pojęta chciwość "jest nieumiarkowanym pożądaniem posiadania jakiejkolwiek rzeczy, natomiast w ściślejszym sensie jest to nieumiarkowane umiłowanie posiadania dóbr, jak też i pieniędzy". Wynika z tej definicji, że chciwość jest "miłością czegoś", czyli posiada charakter emocjonalny...
 
___________________
 
 reklama