logo
Czwartek, 21 września 2017 r.
imieniny:
Darii, Mateusza, Wawrzyńca, Hipolita – wyślij kartkę
Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 
Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
ks. Krzysztof Porosło
Skąd się biorą nowe święta w Kościele?
Przewodnik Katolicki
 


Co jakiś czas pojawia się informacja, że od danego roku w Kościele będzie obchodzone nowe święto. Kto o tym decyduje i jak do tego dochodzi?
 
22 lipca już po raz drugi obchodzone było w Kościele święto Marii Magdaleny. W zeszłym roku, 3 czerwca 2016 r., Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów na osobistą prośbę papieża Franciszka podniosła rangę tego obchodu ze wspomnienia na święto.
 
Apostołka apostołów
Watykan podał, że motywem tej decyzji było ukazanie św. Marii z Magdali jako wzoru posługi i godności kobiety w Kościele i świecie. Ta, która jest uważana za pierwszego świadka zmartwychwstania Pana i „apostołkę apostołów”, ponieważ jako pierwsza poszła im obwieścić radość wielkanocną i prawdę o pustym grobie, może być patronką i wzorem dla nowej ewangelizacji. Uznano, że jeśli określana jest apostołką apostołów (nazywali ją tak m.in. Raban Maur czy św. Tomasz z Akwinu), to obchodom ku jej czci należy się ta sama ranga święta, którą w kalendarzu kościelnym mają apostołowie.
 
Podniesienie jej wspomnienia do rangi święta było również związane z Jubileuszowym Rokiem Miłosierdzia, gdyż – według słów św. Grzegorza Wielkiego – Maria Magdalena była świadkiem Bożego Miłosierdzia, którego doświadczyła w spotkaniu z Jezusem, który swoją miłością rozbudził w niej miłość do Niego.
 
Wskazano też, że dzisiejsze teksty liturgiczne – mimo tradycji pierwszych wieków – nie łączą Marii Magdaleny z kobietą, która w domu faryzeusza Szymona namaściła stopy Jezusa, lub z Marią, siostrą Łazarza i Marty. O Marii, której święto obchodzimy 22 lipca, wiemy tylko tyle, że po doświadczeniu miłosierdzia i przebaczenia grzechów przez Jezusa stała się jedną z Jego uczennic, która towarzyszyła Mu aż po krzyż. Po zmartwychwstaniu Mistrza jako pierwsza doświadczyła spotkania z Nim w ogrodzie, gdzie płakała, ponieważ nie znalazła w grobie ciała Jezusa.
 
W kontekście czytań biblijnych podkreślono też, że istnieje paralela pomiędzy niewiastami z dwóch ogrodów: pomiędzy Ewą z ogrodu rajskiego i Marią z ogrodu zmartwychwstania. „Pierwsza, Ewa, przyniosła śmierć tam, gdzie dotąd było życie; druga, Maria Magdalena, z miejsca śmierć, od grobu, obwieściła Życie” – napisano.
 
Jak powstawał rok liturgiczny?
By zrozumieć, w jakim kontekście dokłada się kolejne święto lub wspomnienie, spójrzmy najpierw, w jaki sposób powstawał kalendarz liturgiczny.
 
W encyklice Mediator Dei Pius XII pisał: „Rok liturgiczny to sam Jezus Chrystus, który trwa w swoim Kościele”. Innymi słowy Kościół w ciągu roku celebruje, wspomina i przeżywa poszczególne wydarzenia z życia Jezusa: od wcielenia i narodzin, przez dorosłe życie, aż po zesłanie Ducha Świętego i oczekiwanie na paruzję – ponowne przyjście Pana na końcu czasów. W centrum tych wydarzeń jest natomiast tajemnica Jego Paschy: śmierci i zmartwychwstania. Wokół tajemnic życia Jezusa rodzą się wspomnienia ludzi, którzy żyli z Nim zjednoczeni i swoim życiem dali świadectwo o Nim: przede wszystkim Najświętsza Maryja Panna, św. Józef, apostołowie, męczennicy, święci pasterze i dziewice, a także aniołowie.
 
Pierwotny Kościół wpierw celebrował rokrocznie tylko Paschę Jezusa oraz wspomnienie Jego zmartwychwstania w każdą niedzielę. W kolejnych wiekach dołączył obchody pozostałych biblijnych wydarzeń z życia Jezusa, takich jak wniebowstąpienie i zesłanie Ducha Świętego (III/IV w.), Boże Narodzenie czy chrzest (IV w.). Następnie zaczęły się pojawiać okresy przygotowania do tych dwóch najważniejszych uroczystości – Wielki Post przed Wielkanocą i Adwent przed Bożym Narodzeniem. Kolejne święta i okresy liturgiczne kształtowały się trochę inaczej w konkretnych Kościołach lokalnych: w Jerozolimie, Konstantynopolu, Aleksandrii, Kapadocji, Antiochii, Galii i przede wszystkim w Rzymie. Ciekawe jest jednak to, że Duch Święty wzbudzał w tych Kościołach podobne pragnienia, czego najlepszym przykładem jest pojawienie się w IV w. święta Bożego Narodzenia na Zachodzie i Epifanii na Wschodzie, które bardzo szybko stały się uroczystościami celebrowanymi w całym Kościele. W tych pierwszych wiekach kalendarz liturgiczny rozwija się wraz z rozwojem myśli teologicznej, z analizą tekstów biblijnych, z walką z rodzącymi się wtedy herezjami czy z próbą zastąpienia różnych kultów pogańskich przez święta chrześcijańskie.
 
W późniejszych wiekach coraz bardziej do głosu dochodzi centralizacja Kościoła i skupienie całego Kościoła wokół Rzymu i papieża. Wiąże się to również z zanikaniem lokalnych tradycji i z przyjęciem przez praktycznie cały zachodni świat rytu rzymskiego. Tutaj jednak trzeba zaznaczyć, że wciąż istnieją różnice między kalendarzem świąt w Kościele zachodnim i w Kościołach wschodnich. Kiedy zatem będziemy mówić o kształtowaniu się kalendarza liturgicznego i powstawaniu nowych świąt czy wspomnień, będziemy mieli na myśli tradycję rzymską.
 
Kult świętych w Kościele
Skąd zatem w kalendarzu liturgicznym nowe święta? Przede wszystkim jest to związane z rozwojem kultu świętych w Kościele, który istnieje praktycznie od samego początku. Już w pierwszych wiekach rokrocznie wspominano dzień śmierci męczenników. Dość szybko również wspólnoty obchodziły dzień wspominania osób szczególnie oddanych Bogu: biskupów, kapłanów, diakonów, świętych dziewic. Od samego początku Kościół szczególną cześć oddaje Matce Bożego Syna, której dedykuje wiele uroczystości, świąt i wspomnień. Z racji tego, że Kościół w procesie kanonizacyjnym i beatyfikacyjnym ogłosił bardzo wielu świętych i błogosławionych, istnieje kalendarz ogólny dla całego Kościoła, gdzie wpisane są obchody szczególnie ważnych dla Kościoła świętych, których co roku wspomina się w całym Kościele. Inni święci są wpisani do kalendarzy lokalnych, czyli ich wspomnienia są celebrowane tylko w kraju albo w diecezji, w której istnieje kult tego świętego. W dniu beatyfikacji lub kanonizacji Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów przedstawia kiedy, gdzie i w jakiej randze będzie obchodzone wspomnienie tego świętego lub błogosławionego. Może mieć ono formę uroczystości (wyznajemy wówczas Credo i śpiewamy Gloria), święta (nie ma Credo, ale jest Gloria) lub wspomnień: obowiązkowych lub dowolnych. Te ostatnie oznaczają, że danego świętego można, ale nie trzeba wspominać w liturgii. Spośród polskich świętych w Kościele na całym świecie wspominani w randze obowiązkowej są tylko dwaj: św. Stanisław, biskup i męczennik, oraz św. Maksymilian Maria Kolbe, prezbiter i męczennik. Inni polscy święci wpisani do kalendarza ogólnego w randze wspomnienia dowolnego to: św. Kazimierz, św. Jadwiga Śląska, św. Jan Kanty oraz św. Jan Paweł II.
 
Święta inspirowane objawieniami prywatnymi 
Innym czynnikiem decydującym o ciągłym rozwoju kalendarza liturgicznego jest fakt, że w różnych momentach historii Duch Święty wzbudzał w Kościele szczególny kult którejś z tajemnic życia Jezusa Chrystusa lub Maryi. Na ogłaszanie nowych świąt miały również wpływ objawienia prywatne, w których Jezus prosił o ustanowienie nowego święta. Tak się wydarzyło chociażby w kwestii uroczystości Bożego Ciała (św. Julianna z Mont Cornillon) czy ze świętem Miłosierdzia Bożego obchodzonego od 2000 r. w II niedzielę wielkanocną, które ogłosił św. papież Jan Paweł II pod wpływem objawień prywatnych św. Faustyny Kowalskiej.
 
Święta powstałe z inicjatywy papieża lub episkopatów
Również nowe święta pojawiają się w kalendarzu liturgicznym ze względu na osobistą decyzję papieża – jak w wypadku podniesienia wspomnienia Marii Magdaleny do rangi święta, czy dzięki prośbom kierowanym do papieża przez konkretnych biskupów lub konferencje episkopatów. Tak się stało w wypadku święta Maryi, Matki Kościoła, obchodzonego w poniedziałek po zesłaniu Ducha Świętego, które po raz pierwszy było celebrowane w Polsce w 1971 r. Episkopat Polski, na czele z kard. Stefanem Wyszyńskim, w czasie Soboru Watykańskiego II zabiegał u papieża Pawła VI, aby ogłosić Maryję Matką Kościoła. Tak się stało na zakończenie Soboru, czego konsekwencją było wprowadzenie później takiego święta dla całego Kościoła.
 
Innym przykładem wprowadzenia w ostatnich latach nowego święta była inicjatywa, z jaką wyszedł papież Benedykt XVI na zakończenie Roku Kapłańskiego, kiedy ustanowił święto ku czci Jezusa Chrystusa Najwyższego i Wiecznego Kapłana, wyznaczając na jego obchodzenie czwartek po niedzieli Zesłania Ducha Świętego. Jednoczenie papież wskazał, że jest to święte fakultatywne, dowolne, i poszczególne konferencje episkopatów mają decydować o obchodzeniu go w danym kraju. W Polsce po raz pierwszy obchodzono je w 2013 r.
 
Wszystkie zmiany w kalendarzu liturgicznym, wprowadzanie nowych świąt i wspomnień czy zatwierdzanie nowych tekstów liturgicznych pozostają jedynie w kompetencjach watykańskiego Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, której prefektem aktualnie jest gwinejski kardynał Robert Sarah.
 
Reforma Kalendarza liturgicznego Soboru Watykańskiego II
Dla aktualnego układu kalendarza liturgicznego najważniejszym wydarzeniem był Sobór Watykański II, który w Konstytucji o liturgii Sacrosanctum Concilium przedstawia kryteria teologiczne, według których należy później przeprowadzić reformę całego kalendarza. Od 1 stycznia 1970 r. w całym Kościele łacińskim zaczął obowiązywać nowy ogólny kalendarz rzymski ogłoszony przez Kongregację Obrzędów w 1969 r., a wcześniej zatwierdzony przez papieża Pawła VI dokumentem Mysterii Paschalis, w którym papież argumentował konieczność reformy kalendarza. Wskazał, że w ciągu wielu minionych wieków tajemnica Chrystusa i wydarzeń zbawczych została przysłonięta olbrzymią ilością świąt i wspomnień świętych, dlatego konieczne było wydobycie na nowo i ukazanie przede wszystkim misterium paschalnego Jezusa, a tym samym zredukowanie ilości obchodów świętych. Nakazano wtedy przygotować nowe kalendarze dla Kościołów lokalnych, gdzie będzie się wspominało świętych szczególnie ważnych i bliskich dla wiernych poszczególnych krajów lub diecezji.
 
Widzimy zatem, że chociaż w kalendarzu liturgicznym są uroczystości, które Kościół celebruje praktycznie od samego początku, sam proces jego kształtowania jest wciąż żywy – przede wszystkim dlatego, że Kościół jest nieustannie ożywiany Duchem Świętym, który uświęca ludzi i wskazuje nowe wymiary bogactwa tajemnicy życia Chrystusa.
 
ks. Krzysztof Porosło
Przewodnik Katolicki 28/2017
 
fot. Graphicstock.com 
 
Zobacz także
Aleksandra Wojtyna
Matka Teresa z pokorą przyjęła wolę Boga, choć musiała szukać jej w zupełnych ciemnościach swej duszy, jakby w rozdźwięku między tym, co podpowiadał jej zdrowy rozsądek, a tym, co uparcie i nieprzerwanie mówiło serce. Jej zjednoczenie z Chrystusem było totalne, aż do poczucia całkowitego opuszczenia i odrzucenia...
 
Tadeusz Basiura
W chwili, gdy tylko 1 września szkolne korytarze wypełni metaliczny dźwięk dzwonka i gwar „rozregulowanej” wakacyjnymi przeżyciami dzieci i młodzieży, rozlega się jeszcze jeden dźwięk. Zupełnie nie pasuje on do wcześniejszych głosów, gdyż brzmi jakoś tak nieprawdziwie, zgoła wręcz fałszywie. Jest to głos nielicznej, aczkolwiek niezwykle hałaśliwej grupy przeciwników nauki religii w szkołach...
 
Amelia Pasternak
Czy Jezus założył Kościół i kiedy?
 
 
___________________
 
 reklama