logo
Poniedziałek, 22 października 2018 r.
imieniny:
Haliszki, Lody, Przybysłąwa, Salomei, Filipa, Donata – wyślij kartkę
Szukaj w
 
Posłuchaj Radyjka
kanał czerwony
kanał zielony
 
 
Facebook
 
Drukuj
A
A
A
 
Michał Wojciechowski
Komunia z Jezusem i apostołami
Idziemy
 
fot. Rachel Moore | Unsplash (cc)


Przy święcie Bożego Ciała potrzebny jest nam pewnego rodzaju powrót do Wielkiego Czwartku, kiedy wszystko się zaczęło. Dzisiejsze znaczenie Mszy i Komunii ma źródło i punkt wyjścia w czynie Jezusa opisanym w Ewangeliach.
 
Potocznie Mszę Świętą i Komunię pojmuje się przede wszystkim jako obrzędy sprawowane w Kościele. Ich cel to przyjęcie Chrystusa w sakramencie Eucharystii ustanowionym podczas Ostatniej Wieczerzy oraz odczucie wspólnoty z Jezusem i apostołami wtedy zebranymi. Można to wydarzenie widzieć historycznie jako ostatni fakt z czasów działalności publicznej Jezusa, i jako uroczyste pożegnanie z uczniami. Zarazem jawi się ona jako wydarzenie ściśle związane z Męką, śmiercią i zmartwychwstaniem (por. 1 Kor 11, 26). Była pomyślana jako ich uobecnienie i zapowiedź. Od strony teologicznej jest to więc część ostatecznych zbawczych czynów Jezusa. Jezus Chrystus, którego przyjmujemy w Eucharystii, to nie tylko Jezus wśród uczniów, lecz także ten umarły na krzyżu i zmartwychwstały.
 
Sytuacja
 
Jezus i apostołowie przybyli na Paschę do Jerozolimy. Taka pielgrzymka była powszechnym zwyczajem żydowskim. Doroczne wiosenne święto Paschy upamiętniało wyjście przodków Izraela z Egiptu. Rozpoczynało ono tydzień Przaśników, czyli okres świąteczny, w którym jedzono chleb przaśny – bez zakwasu – z nowej mąki, wypiek podobny do dzisiejszej macy, której nazwa jest zresztą hebrajska.
 
Przedtem usuwano z domów resztki starego chleba na zakwasie – jego wyprzątnięcie wyobrażało oczyszczenie po poprzednim roku. Świętujący też powinni być czyści w sensie obrzędowym. Podobny sens ma dzisiaj oczyszczenie się wewnętrznie poprzez żal za grzechy i sakrament spowiedzi, potrzebne przed przyjęciem Komunii.
 
Jezus kazał uczniom przygotować wieczerzę paschalną w umówionym uprzednio miejscu, w górnej sali znajomego domu (Mk 14, 12-17 i teksty równoległe). Święto Paschy rozpoczynano bowiem uroczystym sederem, wspólnym posiłkiem wieczornym. Przebieg tej wieczerzy był stały i miał głębsze znaczenie, do którego nawiązała symbolika chrześcijańska.
 
Głównym daniem był pieczony baranek. Jedzenie go pojmowano jako udział w uczcie ofiarnej. Krew tego baranka przypominała o krwi, którą Izraelici smarowali w Egipcie odrzwia domów, żeby uchronić się od plagi pomoru. Nazywanie Chrystusa Barankiem wiąże się z tym zwyczajem, gdyż to On jest ofiarą za nas, Jego krew nas ratuje, a Eucharystia wciela to i upamiętnia.
 
Wino zebrani pili po kolei z jednego, większego kielicha. To też uwypukla wspólnotowy charakter posiłku, który i pod tym względem jest wzorem dla wspólnoty eucharystycznej. Z mięsem jedzono ów przaśny chleb. Chleb jedzony na to święto był jakby chlebem nowym, czystym. Opłatek pieczony bez kwasu nawiązuje do cech chleba paschalnego.
 
Słowa Jezusa
Pod koniec wieczerzy Jezus pobłogosławił chleb i dał uczniom, mówiąc, że jest to Jego ciało, a potem podał im kielich z winem, ze słowami, że to Jego krew przymierza. Opisują to trzy Ewangelie i Pierwszy List do Koryntian (Mt 26, 26-29; Mk 14, 22-25; Łk 22, 15-20; 1 Kor 11, 23-26). Brakuje natomiast tego opowiadania w Ewangelii według św. Jana, ponieważ odpowiednie słowa są w niej uwzględnione i rozwinięte w ramach wcześniejszej mowy z motywami eucharystycznymi (J 6).
 
Forma słów Jezusa brzmi w relacji z Ewangelii św. Marka dokładnie tak: „weźcie, to jest ciało moje” oraz „to jest moja krew przymierza, wylewająca się za wielu”. Na zakończenie padło z ust Jezusa zdanie: „to czyńcie dla przypomnienia mnie” (Łk 22, 19; 1 Kor 11, 25). Te formuły mogą być ujęte w różnych tłumaczeniach troszkę inaczej.
 
Można też zauważyć, że w różnych relacjach brzmienie tych słów nie jest całkiem identyczne. Odrobinę inna jest też formuła konsekracji wygłaszana w Mszy Świętej. Nie wynika to jednak z niestaranności przekazu, ale stąd, że w liturgii pierwotnego Kościoła używano takich minimalnie różniących się formuł i ewangeliści je naśladowali. Opisywali Ostatnią Wieczerzę jako wzór tej Eucharystii, jaką wtedy odprawiano.
 
Na koniec Jezus zapowiedział uczniom, że już nigdy nie będzie pił „plonu winorośli”, czyli wina – dopiero w królestwie Bożym (Mk 14, 25). Może to wyjaśniać odmowę wypicia wina przed ukrzyżowaniem (Mk 15, 23). Tę odmowę należy rozumieć jako świadomą konsekrację, rodzaj ślubowania, gdyż w Izraelu cechą osób poświęconych Bogu, „nazirejczyków”, było niepicie wina.
 
Co to znaczy
W czasie Ostatniej Wieczerzy, z okazji uczty paschalnej, podał więc Jezus apostołom chleb i wino, mówiąc, że to Jego Ciało i Krew. Dzisiejsze skojarzenia związane z tymi słowami mogą być jednak mylące.
 
Przez „ciało” należy rozumieć całego Chrystusa, całe Jego ciało a nie część; Jego osobę, a nie tkankę. Wskazuje na to użycie w Ewangelii greckiego słowa soma, które znaczy właściwie „organizm” (po angielsku body, a nie flesh). Odpowiednik hebrajski, basar, wskazuje na całego człowieka jako istotę cielesną. „To jest ciało moje” znaczy również „to ja jestem”. Adoracja Najświętszego Sakramentu zwraca się do osoby Chrystusa.
 
Z kolei krew nie była pojmowana czysto biologicznie. Ponieważ obecność i krążenie krwi jest warunkiem życia, widziano w niej źródło życia i synonim życia. Kto więc otrzymuje takie wino, otrzymał od Chrystusa życie. „To jest krew moja” znaczy także „to jest moje życie”.
 
Uwagę i ciekawość chrześcijan przyciągało proste „to jest”. Wskazuje ono na tożsamość chleba i Chrystusa, wina i Jego krwi. W swej istocie nie jest to już chleb, lecz Chrystus. W języku bardziej filozoficznym mówiono więc, że mimo niezmienionych cech zewnętrznych (przypadłości) musiała nastąpić zmiana istoty, „Przeistoczenie”.
 
To budziło niepokój. Wielu chrześcijan nie chciało uznać tajemnicy i wolało twierdzić, że chleb i wino są tylko symbolami obecności Chrystusa. To wydawało się łatwiejsze. Chrystus powiedział jednak coś więcej. Mimo największej prostoty słów „to jest ciało moje”, ten czyn Jezusa wymyka się naszemu pojmowaniu.
 
Do słów ustanowienia Eucharystii należą wzmianki o przymierzu, Nowym Przymierzu. Jezus wskazał, że więź między Bogiem a ludźmi przybierze nowy kształt. Dotąd była oparta na nadanym ludziom prawie, którego mieli przestrzegać. Teraz jej istotą staje się Chrystus i wybawienie dla wszystkich ludzi, jakie ze sobą przyniósł. Nowa sytuacja wynika z ofiary na krzyżu, złożonej za ludzi, która zniosła potrzebę ofiar w świątyni.
 
„Krew przymierza” nawiązuje do obrzędowego kropienia krwią zwierząt ofiarnych dla uświęcenia obecnych, krwią, która symbolizowała życie. Teraz uświęcać będzie i ożywiać krew Chrystusa, ta z ran i ta sakramentalna. Dobrym komentarzem jest tu wzmianka Apokalipsy o zbawionych, którzy wybielili swoje szaty w krwi Baranka (Ap 7, 14).
 
Łamanie chleba
Jezus nakazał powtarzać to na Jego pamiątkę. Powtarzanie tych czynności jest więc kluczowym dla wspólnoty chrześcijańskiej sposobem połączenia się z Jezusem Chrystusem oraz środkiem do zaczerpnięcia od niego życia. Tak to zamyślił sam Jezus. W Eucharystii wyznawcy uzyskują dostęp do owoców Męki i zmartwychwstania, do owoców Nowego Przymierza.
 
Wspominając i powtarzając czynność Jezusa, rozmaicie ją nazywamy. Każda z tych nazw wskazuje na część znaczenia. Pierwsi chrześcijanie chętnie mówili o „łamaniu chleba”. Ta nazwa wskazuje na powiązanie Eucharystii ze zwykłym posiłkiem, przy którym dzielono chleb. Przedstawia obrzęd od strony jego formy. Była to czynność całkiem zwyczajna, gdyż płaskie chleby nie były krojone, lecz właśnie łamane. Wino też było zwykłym składnikiem posiłków w świecie śródziemnomorskim, a nie specjalnym dodatkiem do uczty. Zaznaczyć trzeba, że pito je zmieszane z potrójną ilością wody.
 
Spożywanie konsekrowanego chleba i wina było związane z posiłkami wieczornymi, gdyż te jedzono bez pośpiechu, często w większym gronie i uroczyście. Pora wieczorna jest źródłem nazwy Wieczerza Pańska, którą można stosować i do Ostatniej Wieczerzy Jezusa z uczniami, i do jej uobecnienia. Taki uroczysty posiłek połączony ze wspólną modlitwą i obrzędem sakramentalnym nazwano w chrześcijaństwie agapą. Nazwa ta bierze się z greckiego agape, co oznacza miłość. Ona bowiem była spoiwem wspólnot chrześcijańskich i motywem dzielenia się pokarmami.
 
Z kolei nazwa Eucharystia oznacza po grecku podziękowanie. Nawiązuje więc do tego, że Jezus poprzedził słowa konsekracji modlitwą dziękczynną skierowaną do Boga (por. Mk 14, 23 i paralelne). Nazwa ta każe łączyć posiłek sakramentalny z podziękowaniem za dary zbawcze i za możliwość przyjęcia Chrystusa.
 
Natomiast słowo Komunia bierze się z łaciny. Communio oznacza wspólnotę i jedność. Zwraca uwagę na to, że sakrament ten normalnie przyjmujemy wspólnie z innymi uczestnikami Mszy. Co więcej, wyraża on jedność, gdyż przyjmując tego samego Chrystusa jednoczymy się i z nim, i w nim. Wspólnota chrześcijan przekracza granice czasu i przestrzeni. W Komunii spotykamy się z Chrystusem, apostołami i wszystkimi chrześcijanami.

Michał Wojciechowski
Idziemy nr 25 (457), 22 czerwca 2014 r. 
 
Zobacz także
o. Dariusz W. Andrzejewski CSSp
W każdym domu katolickim powinna być przynajmniej jedna gromnica. Zapala się ją także przy konającym, aby Maryja - Ta, która niosła do świątyni Jezusa - Światłość Prawdziwą, prowadziła dusze umierających wprost do wiekuistej światłości, do nieba...
 
ks. Rafał Masarczyk SDS
Historia religii wysoko ceni wiarę Izraela jako przykład czystego monoteizmu. Wszystkie narody otaczające starożytny Izrael wierzyły w wielu bogów. Politeizm starożytnego Wschodu był zjawiskiem powszechnym, choć nie w każdym wypadku można uważać go za zupełne przeciwieństwo monoteizmu. Faraon Echnaton IV (XIV w. przed Chr.) w hymnie na cześć Słońca mówił: "Ty, jedyny boże, oprócz którego nie ma żadnego".
 
ks. Marek Dziewiecki
Nikt z nas nie istnieje po prostu jako człowiek, lecz na sposób kobiety lub mężczyzny. Ten właśnie fakt nazywamy płciowością. Bycie kobietą lub bycie mężczyzną to całościowy sposób przeżywania i komunikowania człowieczeństwa. 
 
 

ISMCH

___________________
 
 reklama